D66, CDA en VVD kiezen voor minderheidskabinet, uitzonderlijk in Nederland

D66, CDA en VVD willen samen een minderheidskabinet vormen. Dat is de belangrijkste conclusie die de onderhandelaars met informateur Letschert hebben getrokken bij hun gesprekken op landgoed De Zwaluwenberg. De drie onderhandelende partijen hebben de partijleiders van meerdere oppositiepartijen uitgenodigd om over steun te praten. Ze willen kijken of ze over grote onderwerpen al afspraken kunnen maken. De drie partijleiders lichtten hun keuze tijdens een persmoment toe: Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA heeft zowel in de Tweede als Eerste Kamer bij lange na geen meerderheid. Bewindslieden kunnen vooraf niet rekenen op steun en moeten bij elk wetsvoorstel steun zoeken bij een of meer oppositiepartijen. De drie partijen hebben samen 66 zetels in de Tweede Kamer en dat zijn er tien te weinig. In de Eerste Kamer komen ze zelfs 16 zetels tekort. "Het wordt hard werken voor de nieuwe kabinetsploeg", zei Jetten, "maar we denken dat we het kunnen." Uitzonderlijk Het is zeer uitzonderlijk dat politieke partijen ervoor kiezen om het vanaf de start van hun coalitie zonder meerderheidssteun te doen. De VVD was er ook zeker geen voorstander van en wilde tot het laatst proberen JA21 erbij te krijgen. Maar dat stuitte op verzet van D66. In tegenstelling tot Denemarken en Zweden kent Nederland geen traditie van minderheidskabinetten. Er zijn wel zulke kabinetten geweest, bijvoorbeeld Rutte I, maar dat kabinet kreeg gedoogsteun van de PVV. CDA-leider Bontenbal spreekt over een "nieuwe politieke realiteit". "Het zou mooi zijn als we naar een nieuwe politieke cultuur gaan." Oppositiepartijen reageerden vanavond kritisch op het geplande minderheidskabinet. JA21 spreekt van een gemiste kans, de PVV denkt dat er volgend jaar weer verkiezingen zijn en GroenLinks-PvdA noemt het een "riskant politiek experiment". Marleen de Rooy over de kansen en risico's "Om dit te laten slagen moeten partijen elkaar wat gunnen en dat is een echte breuk met de politiek van de afgelopen jaren. Het valt en staat dus met de houding van de partijen in de Kamer. De hoop is dat zo'n minderheidskabinet ook kansen biedt omdat je soms kan rekenen op steun van links, bijvoorbeeld over stikstof en soms van rechts, bijvoorbeeld over migratie. Maar het is onbekend terrein, ook voor deze drie partijen. De oppositie reageert nog niet erg enthousiast. Volgende week worden partijen bij de informateur uitgenodigd om te praten over het geven van steun. Het kan zijn dat de drie partijen wel steun krijgen op sommige thema's, bijvoorbeeld stikstof, migratie of geld voor defensie. Maar dan komt direct de andere belangrijke vraag: willen oppositiepartijen ook bezuinigen steunen, de pijnlijke keuzes. Want voor de lusten zijn andere partijen nog wel te porren, maar als het om bezuinigen gaat is het een stuk lastiger. Het kan nu snel gaan. Helemaal zeker is het niet, maar ze hopen zelfs al midden februari op het bordes te staan." Vorm D66, VVD en het CDA onderhandelen al enige weken met elkaar en na een korte onderbreking rondom de feestdagen hoopte informateur Letschert dat deze week een besluit zou vallen over in welke vorm de drie partijen verder zouden gaan. Letschert sprak over een "cruciale week". De VVD hoopte op aansluiting van JA21, zo maakte partijleider Yesilgöz keer op keer duidelijk. De partij van Joost Eerdmans heeft negen zetels, waarmee deze coalitie op 75 zetels zou komen. Er hoeft dan maar één zetel gevonden worden bij de oppositie om een meerderheid in de Tweede Kamer te hebben. Verder krijgt het kabinet een duidelijkere rechtse signatuur en dat wilde de VVD graag. Gebrek Maar D66 heeft grote bezwaren tegen de toetreding van JA21 tot een kabinet waarvan partijleider Jetten de premier zal worden. Op allerlei onderwerpen verschillen D66 en JA21 behoorlijk van elkaar, zoals bij klimaat, stikstof, asiel en Europese samenwerking. D66-leider Jetten denkt ook dat het moeilijker wordt om steun van PvdA-GroenLinks te krijgen als JA21 in het kabinet zit. Het kabinet-Jetten zou met twee rechtse partijen een rechtsere signatuur hebben en daar zal GroenLinks-PvdA alleen maar hard oppositie tegen willen voeren. VVD-leider Yesilgöz zei op de persbijeenkomst dat ze graag met JA21 had samengewerkt. "We moeten nog in kaart gaan brengen hoe we dat precies willen gaan doen." Ze benadrukt dat de keuze voor een minderheidskabinet "niet bij gebrek aan beter" is.

Open source ↗

← Back